Sprawa zniesienia sądów przez ministra Jarosława Gowina wróci do Trybunału Konstytucyjnego. Oczywiście nie w tej samej formie co poprzednio. Trybunał Konstytucyjny nie zajmował się zresztą nigdy sprawą samego rozporządzenia - rozpoznając sprawę poprzednio uznał, że zgodny z Konstytucją jest przepis, który uprawniał ministra do tworzenia i znoszenia sądów.

Poprzednio Trybunał zajął się więc niejako przyczynami, teraz zajmie się skutkami. Sąd Najwyższy, rozpoznający odwołania sędziów, którzy zostali przez Ministra Sprawiedliwości (lub jego zastępców) przymusowo przeniesieni do innych sądów, zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisów, które pozwalają na przenoszenie sędziów bez ich zgody. W pierwszej rozpoznawanej sprawie zadał Trybunałowi stosowne pytanie, po czym zawiesił postępowania we wszystkich rozpoznawanych sprawach dotyczących odwołań - spodziewać się należy, że podobnie będzie w sprawach pozostałych, które nie trafiły jeszcze na wokandę.

Przedstawiamy zatem pytanie zadane Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Sąd Najwyższy.

1. Uwagi ogólne

Pozycja władzy sądowniczej w stosunku do Ministra Sprawiedliwości uległa osłabieniu z uwagi na jego stale rosnącą pozycję. Dzieje się tak głównie na skutek zmienionego prawa o ustroju sądów powszechnych, które przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości szerokie kompetencje oddziaływujące bezpośrednio na funkcjonowanie sądów. Szczególnie widoczne jest to w usytuowaniu nowo powołanych Dyrektorów sądów podległych bezpośrednio Ministrowi Sprawiedliwości, a nie Prezesowi sądu, w którym Dyrektor ten jest zatrudniony.

Ustawa przewiduje także nowe instrumenty kontroli sędziów, takie jak oceny pracy sędziego, której kryteria wskazane są jedynie w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości a nie w ustawie.

 2. Likwidacja sądów

W 2012 r. Minister Sprawiedliwości, wbrew zdecydowanemu sprzeciwowi sędziów, Krajowej Rady Sądownictwa, adwokatury, społeczności lokalnych i polityków wszystkich partii oprócz rządzącej, zdecydował o likwidacji 79 z 300 sądów rejonowych w Polsce, usprawiedliwiając to koniecznością wzrostu ich efektywności, także poprzez większą elastyczność w przesuwaniu sędziów. Decyzja ta została zaskarżona przez Krajową Radę Sądownictwa do Trybunału Konstytucyjnego, kwestionując kompetencje do tworzenia i znoszenia sądów w drodze rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Trybunał Konstytucyjny potwierdził jednak prawo Ministra Sprawiedliwości do tworzenia mapy sadów. W opinii wielu konstytucjonalistów decyzja ta stanowić może zagrożenie dla równowagi sił w trójpodziale władz, ponieważ wzmacnia pozycję władzy wykonawczej w stosunku do władzy sądowniczej.

W dniu dzisiejszym w Katowicach rozpoczęła się trzydniowa konferencja  pt. "PR w samorządzie i administracji państwowej". Przedstawicielem SSP Iustitia na tej konferencji jest Prezes Oddziału w Katowicach dr Krystian Markiewicz, który ma wygłosić referat pt. „Akcja edukacyjna jako wspólne przedsięwzięcie sędziów i samorządu dla poprawy wizerunku”.

W  dniach  16-17 maja 2013 r. w  Domu  Litewskim  w  Sejnach  odbyła  się  konferencja „Czynności  konsularne we  współpracy  z  sądami  i prokuraturą - problemy praktyczne. Polsko-litewska wymiana doświadczeń” zorganizowana przez Konsulat Republiki Litewskiej w Sejnach, Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia", Oddział w Suwałkach oraz Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku.

Ze strony Iustitii całością prac organizacyjnych kierował sędzia Dominik Czeszkiewicz.

W konferencji uczestniczyło ok. 30 osób, w tym sędziowie polscy z oddziału stowarzyszenia, sędziowie litewscy, przedstawiciele prokuratury w osobach Prokuratora Okręgowego w Suwałkach i Prokuratorów Rejonowych w Suwałkach i Sejnach, przedstawiciele samorządu w osobach starosty sejneńskiego i radnego powiatu, przedstawiciele konsulatu z panią konsul Vidą Bagdonaviciene, przedstawiciele wyższych uczelni, wykładowcy prof. Maciej Perkowski (Uniwersytet  w  Białymstoku), prof. Paweł Czubik  (Uniwersytet  Jagieloński), prof. Karol Karski (Uniwersytet Warszawski) wraz ze studentami i doktorantami, a także przedstawiciele  zespołu międzynarodowego stowarzyszenia "Iustitia" - Anna Piebiak i Łukasz Piebiak.

Przedstawiamy informację z Oddziału Wrocławskiego:

Na zaproszenie Parlamentu Europejskiego w Brukseli w dniach 22 do 26 maja 2013 roku przebywać będzie 9 sędziów  ze Stowarzyszenia Sędziów Polskich "IUSTITIA" Oddział we Wrocławiu w osobach: SSO Tadeusz Szewioła - Prezes Zarządu, SSO Witold Firkowicz - Wiceprezes Zarządu oraz sędziowie Dorota Kropiewnicka, Joanna Żelazny, Agnieszka Terpiłowska, Magda Jurkowicz, Krzysztof Głowacki, Stanisław Jabłoński oraz Witold Jakimko. Sędziowie zostali zaproszeni do uczestnictwa w wyjeżdzie studyjnym do Brukseli organizowanym przez posła do Parlamentu Europejskiego Piotra Borysa. W programie sędziowie będą zapoznawać sie z pracą posłów w PE oraz uczestniczyc  w prelekcjach w PE.  Po powrocie przedstawimy sprawozdanie z pobytu.

   SSO Tadeusz Szewioła

W dniu 29 kwietnia 2013 r. Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia" podjął uchwałę związaną z decyzją szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, który skierował do Ministra Sprawiedliwości żądanie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sędzi - przewodniczącej orzekającej w sprawie tymczasowego aresztowania marszałka województwa podkarpackiego (Uchwała Zarządu "Iustitii" z dnia 29 kwietnia 2013 r.). Jak wiemy, sąd ku niezadowoleniu organów ścigania umożliwił podejrzanemu zwolnienie z aresztu za poręczeniem majątkowym, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez sąd odwoławczy w dniu 16 maja br.

Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego natomiast odpowiedział na naszą uchwałę pismem skierowanym do Prezesa "Iustitii".

Treść odpowiedzi przedstawiamy poniżej.