Jesteśmy niezależnym, apolitycznym i samorządnym stowarzyszeniem polskich sędziów.
Naszą główną misją jest obrona wolności i praw obywatelskich, fundamentu demokratycznej Polski, należącej do Unii Europejskiej.
Działamy od ponad 25 lat, w tym w międzynarodowych organizacjach sędziowskich Skupiamy ponad 3 500 sędziów, najwięcej w Polsce.

Raport IUSTITII o statystykach wymiaru sprawiedliwości

Iustitia największe stowarzyszenie sędziowskie, opracowało raport na temat sprawności postepowania sądowego „Obietnice a rzeczywistość. Statystyki sądów rejonowych po pięciu latach reform. 2015-2020”. Raport jest wynikiem pracy zespołu interdyscyplinarnego, składającego się z sędziów oraz niezależnego eksperta.

„Potrzeba opracowania raportu  powstała, gdyż Ministerstwo  Sprawiedliwości przez prawie  dwa lata nie przedstawiało danych statycznych dotyczących sytuacji w sądach, a przedstawione później dane były cząstkowe i nie pozwalały na rzetelną i rzeczywistą ocenę sytuacji w sądownictwie.” – podaje Sędzia Urszula Żółtak koordynująca prace Zespołu.

Co wynika z raportu?

Obywatel dłużej czeka na rozpoznanie sprawy przez  sąd. 

W sprawie cywilnej procesowej czas trwania postępowania sądowego wzrósł  z 10,3 miesiąca w 2015 r. do 14,8 miesięcy w 2020 r.  (o ok. 44%), w sprawie cywilnej nieprocesowej z 5,5 miesiąca w 2015 r. do 10,5 miesięcy w 2020 r.  (o ok. 91%), w sprawie z prawa pracy z 8,4 miesiąca w 2015 r. do 10,7 miesięcy w 2020 r.  (o ok. 28%), w sprawie rodzinnej z 5,8 miesiąca w 2015 r. do 8,0  miesięcy w 2020 r.  (o ok. 38%), w sprawie  gospodarczej z 13,5 miesiąca w 2015 r. do 17,6 miesięcy w 2020 r.  (o ok. 30%).

„W okresie 2015-2020  spadła ogólna liczba sędziów. Obecnie w Polsce jest  ok. 10 000 sędziów, natomiast pod koniec 2020 r. liczba wakatów sędziowskich wynosiła ok. 1 000, czyli prawie 10%.  Jest to spowodowane  wadliwą polityką kadrową ministra sprawiedliwości (zamrożeniem od 2016 r. wolnych etatów sędziowskich, delegacji do MS i KSSiP), zmianami  legislacyjnymi dotyczących wymiaru sprawiedliwości (powoływaniami na stanowiska sędziowskie  przez neokrs, ograniczeniem możliwości pracy przez sędziów po osiągnięciu stanu spoczynku) oraz zmniejszeniem prestiżu i zainteresowaniem KSSiP.” – podaje sędzia Urszula Żółtak.  W raporcie czytamy, że systematycznie wzrasta liczba spraw wpływających do sądów z  około 14 mln w  2015 r.  do prawie  17 mln w  2019 r.

 „Zbyt niska liczba sędziów względem liczby spraw wpływających do sądów, powoduje,  że  zwiększa się obciążenie pracą sędziów.  Dodatkowo do  sądów trafiają sprawy wymagające większego nakładu pracy (np. sprawy dotyczące kredytów frankowych).  Przy dużym wpływie spraw do sądów nie ma możliwości, aby sędzia wszystkie sprawy kończył na bieżąco.  Sprawy niezakończone w jednym roku,  przechodzą na kolejny rok.  W ten sposób powstają  zaległości. Jeżeli taki stan trwa kilka lat, zaległości te systematycznie, co roku wzrastają.”  - wyjaśnia  sędzia Urszula Żółtak. 

całość raportu dostępna jest tutaj (pdf)

zobacz też nasz drugi raport (pdf)

Raport IUSTITII o wymiarze sprawiedliwości w czasie COVID-19

Zespół badawczy Iustitii zbadał funkcjonowanie sądów w czasie pandemii. Na ankietę odpowiedziało prawie 400 sędziów. Autorzy przeanalizowali dodatkowo regulacje i wytyczne oraz skonfrontowali je z praktyką. Raport pokazał praktyczne aspekty organizacji pracy sędziów w czasie pandemii koronawirusa. Zdiagnozowano próby wyjścia naprzeciw potrzebom uczestników postępowań sądowych.

Ponieważ w pracy zdalnej kluczową rolę odgrywa informatyzacja, głównie ten obszar był przedmiotem analiz autorów raportu. Zdiagnozowane problemy pokazują, z jakimi trudnościami technicznymi i organizacyjnymi zmierzają się sędziowie. Problemy z informatyzacją przekładają się na mniej elastyczną reakcję sądownictwa na potrzeby klientów wymiaru sprawiedliwości wywołane pandemią. Choć wydawać się mogło, że pandemia stała się szansą na przyspieszenie informatyzacji, to nie widać perspektywy na istotne zmiany, które realnie by zwiększyły efektywność sądów.

Autorzy przedstawili innowacyjną perspektywę, która zakłada że rzeczywistość ukształtowana przez nowe nawyki i umiejętności, powinna przełożyć się na lepsze wykorzystanie systemów informatycznych po zakończeniu pandemii. Aby tak się stało konieczne jest skorzystanie z obecnych doświadczeń. Autorzy przedstawili rekomendacje, dzięki którym dzisiaj zdobyta przez pracowników wymiaru sprawiedliwości wiedza powinna być wykorzystana w planach cyfryzacji sądownictwa.

całość raportu dostępna jest tutaj: raport_covid.pdf

zobacz też nasz drugi raport (pdf) 

IUSTITIA - projekt ustawy o przywracaniu praworządności

UZASADNIENIE DO PROJEKTU USTAWY o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw

w przedmiocie dostosowania przepisów ustawowych do standardów określonych w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz w orzeczeniach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego,  dotyczących gwarancji odrębności i niezależności władzy sądowniczej od innych władz państwowych, w tym;

  • gwarancji niezależności Krajowej Rady Sądownictwa od organów władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej w procedurze powoływania sędziów;
  • zapewnienia niezależności, bezstronności oraz prawa do obrony w ramach systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.

projekt ustawy (pdf)

uzasadnienie projektu ustawy (pdf)

38 numer Kwartalnika Iustitii (4/2019)

Prezentujemy 38 numer Kwartalnika Iustitii, w którym m.in:

Na dobry początek / For a good start

Temat numeru / In The Spotlight

Prawo cywilne / Civil Law

Prawo ustrojowe / Systemic Law

Sądy w Europie / Courts in Europe

Ważne pytania / Important Questions

Raport Iustitii: Wymiar sprawiedliwości pod presją. Lata 2015-2019.

4 LATA UDERZANIA W POLSKICH SĘDZIÓW I PROKURATORÓW. RAPORT STOWARZYSZENIA SĘDZIÓW POLSKICH „IUSTITIA” WE WSPÓŁPRACY ZE STOWARZYSZENIEM PROKURATORÓW LEX SUPER OMNIA

Raport sporządzony przez pięciu sędziów i jednego prokuratora przedstawia na 214 stronach skalę represji wobec polskich sędziów i prokuratorów w latach 2015 – 2019, czyli w okresie wprowadzania tzw. reform sądownictwa przez obecną władzę. Publikacja podzielona jest na 2 części: pierwszą dotyczącą sędziów oraz drugą dotyczącą prokuratorów.

W części pierwszej omówione są szczegółowo przypadki wpływania na 34 sędziów poprzez represje o charakterze twardym – czyli działania podejmowane przez rzeczników powołanych przez Ministra Zbigniewa Ziobrę: Piotra Schaba, Michała Lasotę oraz Przemysława Radzika.  Są to rozmaite czynności wyjaśniające lub wszczęte postępowania dyscyplinarne w związku z działalnością orzeczniczą i pozaorzeczniczą sędziów. Opisane są tutaj również przypadki represji o charakterze miękkim w stosunku do 25 sędziów – min. szkalowanie, przenoszenia do innych wydziałów, wszczynanie postępowań karnych przez prokuraturę, likwidacja wydziału, pozbawienie funkcji. 

W drugiej części możemy przeczytać o represjach, które dotknęły prokuratorów, którzy z rozmaitych powodów nie spodobali się obecnej władzy – czy to za wyrażane opinie, czy to za działania nie pomyśli dominującej dziś opcji politycznej. Na liście prokuratorów zdegradowanych do jednostek niższego szczebla znalazło się aż 99 osób. 

Raport dostępny jest tutaj (pdf - wersja polska).

37 numer Kwartalnika Iustitii (3/2019)

Przed Wami trzeci numer Kwartalnika w 2019 r. A w nim m.in:

Na dobry początek / For a good start

Temat numeru / In The Spotlight

Prawo karne / Criminal Law

Prawo ustrojowe / Systemic Law

Przegląd wydarzeń / Highlights

Varia / Miscellany

Sędziowie pod presją – raport o metodach szykanowania przez władzę niezależnych sędziów (2019)

Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” opracowało kompleksowy raport, opisujący wszystkie przypadki represji władz wobec niezależnych polskich sędziów. W raporcie opisano różnego rodzaju działania, jakie zostały już podjęte, wobec dwudziestu jeden polskich sędziów.

Metody działania rzeczników dyscyplinarnych Piotra Schaba, Michała Lasoty i Przemysława Radzika, których na tych stanowiskach obsadził Zbigniew Ziobro, pokazują, że na ich celowniku znaleźli się sędziowie broniący niezależności sądownictwa – komentuje prezes Iustitii prof. Krystian Markiewicz.

Najnowszym wydarzeniem, które wskazuje na polityczne podłoże działań nominowanych przez Zbigniewa Ziobrę prezesów, jest niedawna decyzja prezesa warszawskiego sądu Macieja Mitery, powołanego na tę funkcję przez Zbigniewa Ziobrę dotycząca sędziego Łukasza Bilińskiego. Sędzia Łukasz Biliński rozpoznawał sprawy dotyczące uczestników obywatelskich manifestacji, wyrażających sprzeciw wobec polityki obecnego rządu, także w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Wyroki uniewinniające demonstrantów, wydawane przez tego sędziego, spotykały się z krytyką ważnych polityków partii rządzącej. Prezes Maciej Mitera z dniem 1 lipca br. przeniósł sędziego Bilińskiego, jako jedynego sędziego wydziału karnego, do wydziału rodzinnego.

Publikacja raportu zbiega się z wizytą w Polsce prezesa Amerykańskiego Stowarzyszenia Prawników (The American Bar Association) Boba Carlsona. Mam nadzieję, że nasze amerykańskie koleżanki i koledzy będą wskazywać polskim władzom, że tylko niezależne sądownictwo może gwarantować dobre relacje ekonomiczne między naszymi krajami – mówi prezes Iustitii.

Całość raportu dostępna jest tutaj (pdf) 

errata raportu w związku z działaniami wobec sędziego Łukasza Bilińskiego (pdf)

36 numer Kwartalnika Iustitii (2/2019)

Przed Wami drugi numer Kwartalnika w 2019 r. A w nim m.in:

- "Miszczowie i Mistrzowie polskiego sądownictwa" - Krysttiana Markiewicza;

- relacja z II Kongresu Prawników Polskich;

- "Wykorzystanie w procesie cywilnym badań fokusowych nad świadomością i postawami społecznymi wobec prawa – zarys problemu" - Mateusz Wiktor Golak

- Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 8.2.2017 r., III KK 226/16 - Łukasz Breguła

- Czy Konstytucja jest potrzebna do wymierzania sprawiedliwości? - Piotr Tuleja

- Opinia prawna w sprawie przedmiotowego i podmiotowego zakresu postanowienia NSA z 25.9.2018 r. (II GW 22/18) o wstrzymaniu wykonania uchwały KRS z 24.8.2018 r. - Andrzej Jakubecki

- "Wokanda luksemburska. Trudna sztuka autoprezentacji, czyli o tym, jak organ podający się za KRS walczy o ponowne otwarcie ustnego etapu postępowania przed TSUE przez pryzmat wypowiedzi członków tego organu" - Joanna Hetnarowicz-Sikora

- Zjednoczeni wokół wartości, którym wspólnie służymy wywiad z adw. Mikołajem Pietrzakiem

- Forum Współpracy Sędziów – podsumowanie dwóch lat działalności - Bartłomiej Starosta

Więcej szczegółów dostępnych jest tutaj: link do publikacji.

35 numer Kwartalnika Iustitii (1/2019)

Przed Wami pierwszy numer Kwartalnika w 2019 r. A w nim m.in:

- artykuł K. Kovacs i K.L. Scheppele pt. „Delikatna natura niezależności sędziowskiej. Nauka z przypadku Węgry i Polska vs. Unia Europejska”. Tekst został pierwotnie opublikowany w czasopiśmie „Communist and Post-Communist Studies” („Legal Change in Post-Communist States: Contradictions and Explanations”, Nr 51/2018).

- artykuł K. Kremisa, który powinien szczególnie zainteresować sędziów cywilistów. Autor sięgnął po skomplikowane zagadnienie statusu administratora hipoteki w toku egzekucji z nieruchomości, przedstawiając je w sposób wszechstronny, uporządkowany i przystępny. Jest to bardzo ciekawy przykład twórczego spotkania teorii z praktyką.

- K. Szary szeroko przedstawiła kompetencje referendarza w postępowaniu karnym, które w codziennej praktyce wymiaru sprawiedliwości są coraz istotniejsze. Niewątpliwą zaletą tej pracy jest praktyczne spojrzenie na wymienione zagadnienie, a także formułowanie na tym tle propozycji zmian w KPK.

- P. Głogowski zajął się, niezmiennie bardzo interesującym sędziów, zagadnieniem odmowy powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP.

- opinia prawna M. Florczak-Wątor i S. Patyry, z której wynika, że procedury konkursowe zakończone niedawnymi nominacjami do Sądu Najwyższego są dotknięte nieważnością.

Więcej szczegółów dostępnych jest tutaj: link do publikacji.

Odpowiedź na kompedium Białej Księgi w sprawie reform polskiego wymiaru sprawiedliwości, przedstawione przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej Komisji Europejskiej

Niniejsza odpowiedź na kompendium Białej Księgi, przedstawionej przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej Komisji Europejskiej, została przygotowana przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” wraz z zespołem ekspertów w celu przedstawiania rzetelnego obrazu reform polskiego wymiaru sprawiedliwości, przeprowadzanych od ponad dwóch i pół roku w Polsce.

Odpowiedź jest zbudowana w następujący sposób: najpierw przytoczona została teza zawarta w dokumencie przygotowanym przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (napisana italikiem i opatrzona cudzysłowem), a następnie odpowiedź na tę tezę, przedstawiona przez Stowarzyszenie „Iustitia”.

W osobnym dokumencie Stowarzyszenie „Iustitia” przedstawi całościową odpowiedź na Białą Księgę.

link do dokumentu (pdf)

Odpowiedź Stowarzyszenia Iustitia na Białą Księgę w sprawie reform polskiego wymiaru sprawiedliwości przedstawioną przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej dla Komisji Europejskiej (2018)

Przedstawiony Państwu przez Premiera Rzeczypospolitej Polskiej dokument „Biała Księga w sprawie reform wymiaru sprawiedliwości[1] mógł stać się początkiem otwartej i nieskrępowanej dyskusji o koniecznych zmianach. Niestety, lektura dokumentu wskazuje, że celem jego przygotowania nie było rzetelne przedstawienie faktów uzasadniających zmiany w prawie oraz organizacji sądownictwa.  Takie przedstawienie faktów wymaga podania prawdy, całej prawdy i tylko prawdy. Tymczasem Biała Księga zawiera nie całą prawdę; część faktów i powiązań między nimi pomija; podaje fakty czasem nawet prawdziwe, ale sugerując nieprawdziwe ich skutki. Dokument ma zatem inny cel, niż deklarowany. Uważamy, że został napisany w celu zamaskowania politycznego ataku na niezależne sądownictwo.

Raport (pdf)

Podmioty w postępowaniu cywilnym

W dniach 22–23.9.2016 r. na WPiA Uniwersytetu Śląskiego odbyła się konferencja pt. „Podmioty w postępowaniu cywilnym”, dedykowana prof. zw. dr hab. Feliksowi Zedlerowi z okazji 50-lecia jego pracy naukowej. Konferencja zorganizowana została przez Katedrę Postępowania Cywilnego WPiA Uniwersytetu Śląskiego, Sąd Okręgowy w Katowicach oraz Śląski Oddział Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” we współpracy z: Krajową Radą Komorniczą, Izbą Notarialną w Katowicach i Fundacją Wydziału Prawa i Administracji UŚ Facultas Iuridica. Patronat nad wydarzeniem objęła Krajowa Rada Sądownictwa. Patronatu medialnego udzieliło Wydawnictwo C.H.Beck.

Informacje o publikacji dostępne są tutaj: link do publikacji.