Sprawozdanie ze Spotkania Ogólnoświatowego Stowarzyszenia Sędziów (IAJ) w Nursułtan, we wrześniu 2019 roku

Nursułtan, nowa stolica Kazachstaniu, została wybrana na miejsce 62 Spotkania Ogólnoświatowego Stowarzyszenia Sędziów (IAJ), w którym uczestniczyli sędziowie ze wszystkich kontynentów.

Organizatorami spotkania w Nursułtan było wspomniane Ogólnoświatowe Stowarzyszenie Sędziów oraz Narodowe Stowarzyszenie Sędziów z Kazachstanu. Odbyło się ono w okresie od 14 do 19 września 2019 roku.

Gwoli przypomnienia, Ogólnoświatowe Stowarzyszenie Sędziów (IAJ) to międzynarodowa organizacja o charakterze zawodowym, globalnym i apolitycznym, która zrzesza krajowe stowarzyszenia sędziów z kilkudziesięciu krajów na całym świecie. Zostało ono założone w Salzburgu w Austrii w 1953 r. Głównym celem Stowarzyszenia jest globalne zabezpieczenie niezależności sądownictwa jako podstawowego gwaranta poszanowania wolności i praw człowieka. Stowarzyszenia krajowe, które tworzą tę organizację, są podzielone na reprezentatywne grupy sędziów z pięciu kontynentów. Stowarzyszenie jest obecnie organem konsultacyjnym Organizacji Narodów Zjednoczonych.

W trakcie konferencji w Nursułtan odbyło się szereg spotkań sędziów, delegatów poświęconych głównie wzrastającej fali zagrożeń niezależności sądownictwa ze strony władzy wykonawczej i ustawodawczej w poszczególnych zrzeszonych krajach, a także forum sędziowskie zatytułowane: „Zarządzanie jakością wymiaru sprawiedliwości, trendy globalne oraz godne pochwały praktyki”.

Chronologicznie:

- w sobotę, 14 września odbyły się spotkania Grup Kontynentalnych, a mianowicie Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów oraz Stowarzyszeń Ibero – Amerykańskiego, Afrykańskiego i Azjatyckiego, a także spotkanie Prezydium Stowarzyszenia,

- w niedzielę, 15 września kontynuowane były obrady w grupach kontynentalnych oraz odbyło się spotkanie z honorowymi, byłymi, prezesami Stowarzyszenia,

- w poniedziałek, 16 września miała miejsce oficjalna ceremonia otwarcia z udziałem członków władz Kazachstanu, a następnie spotkanie Rady Generalnej Stowarzyszenia, w której uczestniczą z prawem głosu przedstawiciele wszystkich narodowych stowarzyszeń członkowskich oraz obrady Komisji Badawczych Stowarzyszenia,

- we wtorek, 17 września odbyło się drugie spotkanie Rady Generalnej Stowarzyszenia,

- w środę, 18 września odbyło się forum sędziowskie zatytułowane: „Zarządzanie jakością wymiaru sprawiedliwości, trendy globalne i godne pochwały praktyki” oraz kolejne spotkanie Rady Generalnej Stowarzyszenia, a także Komisji Badawczych Stowarzyszenia,

- w czwartek, 19 września odbyło się ostatnie spotkanie Rady Generalnej, kończące spotkanie.

W toku spotkania Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów (Grupy Europejskiej Światowego Stowarzyszenia Sędziów) poza sprawami organizacyjnymi została omówiona sytuacja sędziów w Turcji, ze szczególnym uwzględnieniem opisu działań podjętych w ramach świadczenia pomocy materialnej dla rodzin sędziów, którzy zostali objęci represjami, a także dalszych potrzeb w tym zakresie. Zebrani wysłuchali raportu na temat sytuacji sądownictwa w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem kampanii nienawiści rozpętanej przez urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości a wymierzonej w sędziów, którzy występują w obronie zagrożonej niezależności polskiego sądownictwa. Delegat z Polski przedstawił także działania Stowarzyszenia IUSTITIA związane z tą sytuacją. Zgromadzeni przedstawiciele stowarzyszeń europejskich wykazali, tak jak w toku wcześniejszych spotkań, bardzo duże zainteresowanie sytuacją sądownictwa w Polsce i zadawali szereg pytań dotyczących tej kwestii. Konsekwencją tych rozmów stało się przekonanie o niezbędności przyjęcia kolejnej, stanowczej rezolucji w sprawie stanu zagrożeń dla polskiego sądownictwa oraz bezprecedensowych działań polskich władz. Rezolucja dotycząca aktualnej sytuacji w Polsce została wcześniej opublikowania na stronie Stowarzyszenia IUSTITIA. W toku obrad opracowano i przyjęto też dokumenty dotyczące konkretnych zagrożeń dla sądownictwa na Węgrzech (dot. pozbawienia możliwości działania prawidłowo wybranej Krajowej Rady Sądownictwa przez organ rządowy), w Rumunii (dot. rządowego projektu drastycznego zmniejszenia przychodów sędziów w stanie spoczynku) i w Mołdawii (dot. reorganizacji Sądu Najwyższego i ewaluacji sędziów Sądu Najwyższego przez nowoutworzony organ, w którym sędziowie są w mniejszości).

Owocem pracy I Komisji Badawczej Stowarzyszenia, zajmującej się organizacją i statusem sądownictwa stało się sformułowanie wniosków, ogólnych zaleceń w zakresie zasad kontaktów sędziów z mediami społecznościowymi.

Odnosząc się do obrad Rady Generalnej Stowarzyszenia, jako najważniejsze wskazać należy przyjęcie przez aklamację dwóch nowych członków Stowarzyszenia, a mianowicie Nowej Zelandii i Libanu. Dalszą dyskusję na temat monitorowania (ad hoc) stowarzyszeń członkowskich w aspekcie dochowania przez nie niezależności od władz oraz nowelizacją artykułu 4 Statutu Stowarzyszenia w kierunku umożliwienia członkostwa w Stowarzyszeniu nie tylko stowarzyszeniom krajowym, ale także grupom stowarzyszeń krajowych, chodzi tutaj głównie o małe kraje Oceanii, w których wykonuje obowiązki kilku, bądź kilkunastu sędziów i których nie stać na samodzielne członkostwo w Stowarzyszeniu.

Podsumowując, wskazać należy, jako bardzo mobilizujące i dodające otuchy, pełne, niezmienne zrozumienie oraz poparcie dla działań IUSTITII zmierzających do przeciwdziałania naruszeniom niezależności sądów i niezawisłości sędziów w Polsce ze strony delegatów europejskich zgromadzonych na spotkaniu Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów. Szczególnie krzepiące, jednakże były rozmowy z delegatami spoza Europy, w tym z tak odległych krajów jak Tajwan bądź Filipiny, w których przedstawiciele tych krajów wykazywali się, co można uznać za zaskakujące, pewną znajomością realiów polskich, a w szczególności okoliczności dotyczących rządowej kampanii nienawiści wobec sędziów polskich. Nadto w rozmowach dzielili się problemami dotyczącymi ich krajów, niejednokrotnie prosząc o przedstawienie naszych doświadczeń w tym zakresie.

Stajemy się wzorcem oporu dla sędziów w krajach, w których również pojawia się zagrożenie niezależności sądownictwa!

Uwaga: wszystkie powyżej wymienione dokumenty są dostępne w wersji angielskiej na stronie: https://www.iaj-uim.org/

Konkluzje I Komisji Badawczej Media społecznościowe i sądownictwo (pdf)

EAJ do rządu Rumunii (pdf)

EAJ do parlamentu Mołdawii (pdf)


Drukuj   E-mail