Stanowisko Zarządu SSP IUSTITIA z 18 października 2020 r. w sprawie urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich

SSP Iustitia zwraca uwagę na realne zagrożenie upolitycznienia jednej z ostatnich niezależnych instytucji demokratycznych w Polsce – urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgodnie z Konstytucją wybór Rzecznika wymaga współdziałania obu izb parlamentu – Sejmu i Senatu. Mimo upływu kadencji większość rządząca nie zgłosiła żadnego kandydata na to stanowisko, nie przeprowadzono również głosowania co do jedynej kandydatki – Zuzanny Rudzińskiej-Bluszcz, którą popiera niemal 1000 organizacji pozarządowych.

Zamiast tego partia Prawo i Sprawiedliwość złożyła do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją RP wynikającej z ustawy o RPO zasady, że do czasu wyboru nowego rzecznika urząd sprawuje osoba, której kadencja na tym stanowisku dobiegła końca – osobą tą jest aktualnie dr hab. Adam Bodnar.

Rozprawa została wyznaczona na 20 października 2020 r. Jako sprawozdawcę wyznaczono byłego posła PiS Stanisława Piotrowicza. W razie zakwestionowania przez TK możliwości sprawowania przez Rzecznika Praw Obywatelskich urzędu po zakończeniu kadencji, do czasu wyboru nowego Rzecznika, istnieje ryzyko, że na osobę pełniącą obowiązki RPO partia rządząca wyznaczy swojego nominata, omijając w ten sposób konieczność przeprowadzenia wyboru nowego Rzecznika w sposób wymagany przepisem art. 209 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Oznaczałoby to faktyczne podporządkowanie urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich władzy politycznej i pozbawienie obywateli ochrony ich praw i wolności.