List Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka do Prezesa Rady Ministrów w sprawie wynagrodzeń sędziów

Szanowny Pan Donald Tusk - Prezes Rady Ministrów

Szanowny Panie Premierze,

  

     Helsińska Fundacja Praw Człowieka pragnie niniejszym skierować do Pana Premiera, jako podmiotu sprawującego kontrolę nad finansami publicznymi, wyrazy swojego głębokiego zaniepokojenia wobec koncepcji zamrożenia płac sędziów w 2012 roku. Nasz niepokój wzbudziły informacje o planach wstrzymania w przyszłym roku corocznej waloryzacji wynagrodzeń sędziów, której zasady określone zostały w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.).

      Od dnia 1 stycznia 2009 r. w zakresie ustalania wysokości wynagrodzenia sędziowskiego obowiązują zasady wprowadzone ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 459). Ustawa uzależniła wysokość wynagrodzenia od wysokości przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). System ten zastąpił system oparty na kształtowaniu wysokości wynagrodzeń sędziów w oparciu o kwotę bazową określaną corocznie w ustwie budżetowej. Celem takiego rozwiązania była obiektywizacja ustalania wynagrodzeń sędziowskich i ograniczenie wpływu innych władz na jej wysokość.

      Rozwiązanie takie służy realizacji standardu określonego w art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, stosownie do którego sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Niezależność finansowa sędziów i sądownictwa stanowi jedne z instrumentów realizacji podstawowej zasady w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, a mianowicie zasady niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Zasada ta z kolei przekłada się na realizację przez obywateli prawa do sądu i rzetelnej procedury, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nowelizacja z dnia 20 marca 2009 r. miała być pierwszym krokiem na drodze do dostosowania rozwiązań ustawowych do wymogów z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, tymczasem planowane zmiany stanowią, po dwóch latach obowiązywania nowych reguł, krok wstecz na tej drodze.

      Niezależnie od problemów natury konstytucyjnej, próby realizacji wskazanych wyżej planów pociągnąć mogą za sobą niepożądane konsekwencje wpływające na stabilność i jakość wymiaru sprawiedliwości. Skutkiem krótkofalowym mogą być akcje protestacyjne ze strony środowiska sędziowskiego. W dłuższej perspektywie modyfikacje sposoby wynagradzania sędziów przełożyć się mogą na proces odchodzenia z tego zawodu wartościowych jednostek, wynikający z ich statusu materialnego, a jednocześnia na zmniejszenie zainteresowania wykonywaniem tego zawodu ze strony potencjalnych wartościowych kandydatów.

      Jak daleko idące konsekwencje mogłaby pociągnąć za sobą realizacja wskazanych planów pokazuje stanowczy protest przeciwko nim ze strony Krajowej Rady Sądownictwa wyrażony w Stanowisku Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie wynagrodzeń sędziów - oraz Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia" - wyrażony w Uchwale Zarządu Stowarzyszenia Sędziów Polskich :Iustitia" z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie wynagrodzeń sędziów w 2012 roku.

      Dlatego też, w ocenie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, wskazane próby dokonywania zmian w sposobie ustalania wysokości wynagrodzeń sędziów są wysoce niepożądane.

 

w imieniu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

z wyrazami szacunku

 

 

Prezes Zarządu - Danuta Przywara

 

Otrzymują:

1. Pan Krzysztof Kwiatkowski - Minister Sprawiedliwości,

2. Pan Antoni Górski - Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa,

3. Pan Maciej Strączyński - Prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia".