Bezwzględne dożywocie to ukryta kara śmierci - komentarz sędziego Jakuba Kościerzyńskiego do zmian w Kodeksie Karnym

Argument, że trzeba zaostrzyć kodeks, aby zmniejszyć przestępczość, jest podwójnie nieprawdziwy.

Nowelizacja opiera się na filozofii odwetu, prawie talionu, które stosowano w Europie w XIX w. Na publiczne odcinanie dłoni złodziejom masowo przychodzili kieszonkowcy okradać widzów.

Autorzy zmian zapomnieli, że żaden sprawca czynu przed jego popełnieniem nie wertuje kodeksu i nie myśli, jaką karę może dostać. W przytłaczającej większości przestępcy sądzą, że nie zostaną złapani i unikną kary.

Nie ma naukowych dowodów na to, że zaostrzenie kar przekłada się na spadek przestępczości. Dziś celem polityki karnej jest m.in. wyrównanie krzywdy i szkody, a nie wsadzanie ludzi do więzienia. Istotne jest to, aby kara była nieuchronna i wymierzona szybko.

Przestępczość kryminalna od lat wykazuje stały trend spadkowy. Czyli dotychczasowe przepisy były skuteczne.

Kodeks wprowadza możliwość orzeczenia dożywotniej kary bez prawa do warunkowego zwolnienia.

To sprzeczne z Europejską Konwencją Praw Człowieka oraz konstytucją. Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie twierdził, że taka kara narusza zakaz tortur oraz nieludzkiego, poniżającego traktowania. 13 marca 2019 ETPCz przypomniał o tym w wyroku Petukhov przeciwko Ukrainie.

Jeżeli polski sąd orzeknie taką karę, można mieć pewność, że gdy sprawa trafi do ETPCz, to Polska będzie płacić odszkodowanie. Ta kara jest też sprzeczna z polskimi przepisami o stosowaniu Europejskiego Nakazu Aresztowania. Polska może odmówić wydania podejrzanego państwu, w którym jest kara dożywocia bez możliwości warunkowego zwolnienia.

Również sposób wprowadzenia zmian budzi wątpliwości - w ten sposób nie powinno się stanowić prawa. Ustawodawca, kształtując politykę karną, powinien uwzględniać rozwiązania wypracowane przez sądowe orzecznictwo i teoretyków prawa. A zmiany kodeksów, zwłaszcza tak szerokie, powinny być dyskutowane w wśród prawników ramach tzw. deliberacji, powinny być też przeprowadzone badania socjologiczne. Tu tak nie było.
Nowelizacja powstawała w atmosferze tajemnicy i te zmiany były dla nas zaskoczeniem.

Jakub Kościerzyński – sędzia, przewodniczący zespołu ds. prawa karnego Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”

źródło: http://wyborcza.pl/7,75248,24900934,bezwzgledne-dozywocie-to-ukryta-kara-smierci.html?utm_source=mail&utm_medium=newsletter&utm_campaign=,75248,24900934,bezwzgledne-dozywocie-to-ukryta-kara-smierci.html?utm_source=mail&utm_medium=newsletter&utm_campaign=